De Italiaanse premier Silvio Berlusconi is de laatste maanden regelmatig in het nieuws. Meestal is dat negatief. Maar zegt dit meer over de flamboyante Italiaan of over de Nederlandse pers?

Of het nou met corruptieschandalen, vreemde uitspraken, bruisende sekspartijen of avances richting minderjarige meisjes is, de bijna 73-jarige Silvio Berlusconi weet de nationale en internationale pers veelvuldig te halen. Zo ook in Nederland, waar het Berlusconi-nieuws vaak lachende of afkeurende reacties tot gevolg heeft. Nederland is daarin lang niet het enige land. Dit leidde Berlusconi tot de uitspraak dat er een internationaal, links complot tegen hem gaande is.

Ook deze opmerking wordt regelmatig afgedaan als ‘typisch Berlusconi’ en belachelijk, vooral doordat hij het Engelse opinieblad The Economist (die hij als belangrijk onderdeel van dat complot ziet) steevast ‘The E-communist’ noemt. Berlusconi en zijn volgelingen gaven echter niet op. Zo besloten journalisten van ‘Il Giornale’ (krant in handen van Berlusconi’s broer) de Italië-correspondenten van diverse landen te schaduwen. Hiermee wilde ze aantonen dat de correspondenten dineerden met ‘linkse journalisten’ en artikelen overschreven uit ‘de linkse kranten’.

Of je Berlusconi’s beschuldigingen serieus neemt of niet, het is zeker nuttig eens te kijken naar de berichtgeving over de Italiaanse premier in de Nederlandse pers. Tik ‘Berlusconi’ in bij Lexis-Nexis en je wordt overladen door berichten over zijn seksuele escapades of zijn grote media-macht. Ook op tv wordt vooral aan die twee punten aandacht geschonken. Enige nuance ontbreekt vaak.

Zoals de uitzending van mediadeskundige Bert van der Veer (http://player.omroep.nl/?aflID=9821803), die de macht van Berlusconi over de Italiaanse media zegt te gaan onderzoeken. Bert van der Veer zet de toon al bij zijn inleidend praatje. “Berlusconi heeft met zijn bedrijf mediaset de commerciële televisie volledig in handen.” De eerste onwaarheid van Bert. Er zijn meer commerciële zenders dan die van Berlusconi: Italia 1, Canale 5, Rete4. Ach, klein detail.

Bert z’n volgende zin is ook een beetje dubieus. Het gaat om interpetatie. “Net als in Nederland, draaien de drie zenders van Rai op overheidsgeld. ‘Mijn geld, dus ook mijn stations’, zegt Berlusconi. Het meerendeel van de media is van hem. Rai Uno, Rai Due, Rai Tre. Ze hebben allemaal hun eigen talkshow.”

Allereerst over Berlusconi’s woorden, volgens Bert. “Mijn geld, dus ook mijn stations”, heeft Berlusconi gezegd. Hiervan zou een ander beeld ontstaan als je dit in z’n context zou zien. Berlusconi klaagt altijd dat de overheidszenders ‘links’ zijn. Hij zegt dat, aangezien de meeste Italianen hem steunen, de meeste Italiananen ‘rechts’ zijn. De Rai is van iedereen, dus ook van hem en dus ook van alle Italianen. Deze discussie zie je ook in Nederland, waar het publieke omroepbestel over het algemeen als links wordt gezien.

Zijn voglende zinnen zijn wederom dubieus: “Het meerendeel van de media is van hem. Rai Uno, Rai Due, Rai Tre. Ze hebben allemaal hun eigen talkshow.” Je kunt je afvragen of tussen de ‘hem’ en ‘Rai Uno’ een punt moet staan of een dubbele punt. Hoe dan ook, als je hem zo hoort praten is het niet gek dat je het idee krijgt dat hij wil zeggen dat Berlusconi ook de Rai-zenders in zijn macht heeft.

Bert gaat op onderzoek uit bij de Rai-zenders. Als eerste bij Rai Tre, bij het programma ‘Ballarò’. Om daar de macht van Berlusconi te illustreren laat hij een fragment zien waarin de premier belt naar het programma. In dat programma wordt Berlusconi beschuldigt van corruptie. Berlusconi belt op en wil de discussie aangaan. Het fragmentje dat Bert laat zien is lelijk, op een typisch lage journalistiek manier verknipt. Zie hier het hele fragment: http://www.youtube.com/watch?v=ih5JjJ2Kkrw

Daarna komt een hoop technisch gebrabbel om de tijd vol te maken. Het is even wachten voor hij weer inhoudelijk wordt. Na zijn avond bij ‘Ballarò’ heeft hij een positief oordeel over dat programma. Maar dan komt de volgende talkshow, van Rai Due: AnnoZero. Deze talkshow wordt gepresenteerd door Michele Santore, bekend en berucht als zeer anti-Berlusconi. Hij is echter niet welkom. Waarom, volgens Bert? Omdat je wel Berlusconi-kritisch kan zijn, ‘maar vertellen hoe kritisch je bent, dat is misschien andere koek.’ Wat een kulargument van Bert die met zijn grote ego niet kan verkoppen dat ze gewoon geen behoefte aan hem hebben. Dan gaat ie maar op bezoek bij ‘vrienden’ die toevallig in werken in de media. Daar hoef ik bij Bert Determeijer al niet meer mee aan te komen.

Dat hij niet tegen z’n verlies kant blijkt later ook nog. Bij ‘Porta a Porta’ staat ie te wachten als een klein kind. Als hij uiteindelijk z’n zin niet krijgt (alles is van Berlusconi!) dan zegt hij maar dat het een slimme truc is van Berlusconi om de oppositie te laten leven. Hiermee maakt hij zichzelf volkomen belachelijk! Maar hij gaat verder, want Italië is voglens hem een beetje een dictatuur. Een ronduit slecht programma dat gemaakt is van ONZE BELASTINGCENTEN!

Dat Nederlanders een vertekend beeld hebben van Berlusconi is niet heel raar. Ik hoor in m’n omgeving en op tv vaak dat Berlusconi ‘alle media in z’n macht heeft.’ Silvio Berlusconi heeft een klein krantje en een aantal zenders. Deze had hij al voordat hij de politiek inging, om een tegenwicht te bieden aan alle linkse media. Een overzichtje van de meest verkochte kranten:

Corriere della Sera 650.000 (links)
La Repubblica 550.000 (links)
Il Sole 24 Ore 350.000 (centrum)
La Stampa 300.000 (links)
Il Messagero 210.000 (centrum)
Il Fatto Quotidiano 200.000 (links)
Il Giornale 200.000 (rechts)

Vooral La Repubblica, La Stampa en Il Fatto Quotidiano staan bekend als anti-Berlusconi. De krant 'Il Giornale' is van Berlusconi's broer en tegenwoordig openlijk pro-Berlusconi.

Een veel gehoord tegenargument is dat in Italië relatief weinig kranten worden gelezen, wat uit deze cijfers zou moeten blijken. Dat valt volgens mij wel mee. Er zijn veel meer minder grote kranten, zoals bijvoorbeeld dat de Democratische Partij (de grootste concurrent van Berlusconi) gesubsidieerde l’Unità. Ook zijn er veel meer regionale kranten en worden er ’s morgens veel kranten gelezen in de bar. Dit zie je dus allemaal niet terug in de oplagecijfers van de grootste kranten.

Terug naar de Nederlandse kranten. Die zijn over het algemeen, naar mijn mening, erg negatief over Berlusconi. Maar ook dat heeft met de politieke visie van de krant (of tijdschrift) te maken. Zo las ik in de Volkskrant een heel erg kritisch stuk over Berlusconi, in het NRC een neutraal of wat gematigd negatief stuk en in de Elsevier een neutraal stuk met positieve passages.

Kritisch zijn over Berlusconi is geen probleem. Ik vind het vreemd worden als er zoveel te lezen valt over wat een vermeend hoertje te zeggen heeft over Berlusconi. Zo was ik afgelopen zomer in Italië en keek het nieuws. Daar zag ik een Berlusconi die tijdens de G8 het Marshall-Plan voor Palestina op de agenda wilde zetten. Bij terugkomst in Nederland zoek ik via Lexis-Nexis of de Nederlandse kranten daar misschien een interessant artikel over hadden. Niks, helemaal niks. Het enige nieuws dat ze uit die tijd over Berlusconi hadden was dat hij zonder condoom zou neuken. Interessant!